Peščanik - Muke s crkvenim titulama

Muke s crkvenim titulama

11.03.2008.

Kada je pre nekoliko godina u službenu posetu našoj zemlji doputovao pravoslavni patrijarh Aleksandrije – čovek nesumljive harizme i evropskog obrazovanja – nastupila je zabuna i za SPC i za državu. U medijima je nastala zbrka, čak su se namučili i iskusni novinari državne agencije Tanjug. Problem je bio napisati za vesti punu službenu titulu uvaženog gosta. To je čitav pasus sa rečima, koje laicima odavno ništa ne znače. A službena titula, koja se tiska na memorandumu uz ime patrijarha Petra VII glasi: „Najblaženiji i najpoštovaniji Otac, Papa i patrijarh velikog grada Aleksandrije, Libije, Pentapolja, Etiopije i sve zemlje Egipta, otac otaca, pastir pastira, arhijerej arhijereja, trinaesti apostol i Sudija vaseljene“. Ne samo da je dugačko, no odakle i papa, osim onog u Rimu, pa još pravoslavni – vapili su novinari. A uvaženi gost u svojoj eparhiji jedva da ima koju hiljadu hrišćana – većina je davno otišla na Zapad. No, titule se ne menjaju lako. Crkva stoji na Predanju. Odavno titule ne „pokrivaju“ realnost, no tu su gde su. Smisao je očuvati u simboličkoj ravni makar ono što je nekada bilo realnost.

Od nedavno i nas prate slične nevolje. U RRA sedi preosvećeni Porfirije i sudi kako sudi o frekvencijama na prostoru Srbije. On se službeno tituliše – i to redovno ide uz njegovo ime – kao episkop jegarski SPC. Davno u gradiću Jegri u severoistočnoj Mađarskoj nema Srba, no titula postoji i sada je obnovljena. Nećemo ovde ulaziti u istoriju te stare eparhije – tu smo imali problema sa Ruskom crkvom. Nevolje sa crkvenim titulama tu ne prestaju. Od nedavno je crnogorski mitropolit Amfilohije, koji se tituliše kao crnogorsko-primorski i skenderijski - to je Skadar u Albaniji - dodao sebi i titulu arhiepiskop cetinjski. I tako smo dobili još jednog arhiepiskopa SPC, osim arhiepiskopa pećkog, kako se potpisuje patrijarh Pavle. Vlast je vlast i vladikama, i kao i drugim ljudima, ni njima vlasti nikada dosta. Prilikom nedavne ’’arondizacije’’ eparhija, od jedne su napravljene dve. Nastale su posebno šabačka, a posebno valjevska.

Od istorije se ne može pobeći. Barem je to breme koje crkva, uz ostalo, mora da nosi. Reč je o episkopu raško-prizrenskom Artemiju, koji uz druge muke oko Kosova, ima i muku sa titulom. Naime, on odskora svoju titulu proširuje sintagmom „kosovsko-metohijski“. I opet imamo nevolju kako to razumeti ispravno, da ni predanje ni realnost ne budu oštećeni. Suočen sa znatiželjnim novinarima, prosvećeni Artemije je ponudio objašnjenje. Prvo, kaže on, želeo je da se sačuva ime Metohije. On kaže da se ugledao „na stariju braću u Hristu, koji su samovoljno menjali titule“. To se verovatno odnosi na mitropolita Amfilohija. Tu već imamo problem. Vladika Artemije kaže „da crkva preko toga prelazi ćutke i toleriše promene, iako ne bi trebalo“. Nevolje koje prate crkvu nastaju jer se u njoj kanonska i državna teritorija mešaju – bez obzira što su u stvari odvojene. Nije dakle, reč tek o drevnim titulama – važno je šta koja titula „pokriva“ – od Makedonije do Grčke, pa do daleke Aleksandrije. To se čita u svakodnevnim konfliktima na Balkanu, gde se crkve dele i svađaju po ’’šavovima’’ promenljivih državnih granica.

Povezani članci:

Tekstovi Biljane Stojković

Autori