Na Nacionalni dan sećanja na žene žrtve nasilja podsećamo da ne zaboravljamo žene koje su izgubile svoje živote tamo gde je trebalo da budu najsigurnije – u svojim domovima i od strane onih koji su im najbliži.

U aktuelnoj društveno-političkoj situaciji, u kojoj institucije nisu bile na isti način dostupne ženama žrtvama nasilja u svim delovima Srbije, najmanje 16 žena ubijeno je u porodično-partnerskom kontekstu u 2025. godini.1 Među njima nije bilo devojčica i devojaka mlađih od 18 godina.

Iako je broj ubijenih žena u 2025. godini značajno manji u odnosu na ranije godine, on se ne sme posmatrati izolovano od najmanje 13 pokušaja femicida, što pokazuje da je broj ubijenih žena mogao biti veći.

Podaci pokazuju da je stopa femicida u Srbiji u 2025. godini niža od evropskog proseka ukupne stope femicida, i da iznosi 0,47. Kada je u pitanju stopa femicida u intimno-partnerskim odnosima, ona u 2025. godini iznosi 0,26, što je takođe ispod evropskog proseka.2

Femicid u Srbiji202020212022202320242025
Ukupan broj femicida0,73 (27)0,65 (24)0,82 (28)0,79 (27)0,53 (18)0,47 (16)
Femicid u intimno-partnerskim odnosima (IP)0,52 (19)0,35 (13)0,52 (18)0,56 (19)0.41 (14)0,26 (9)

Stopa femicida u Srbiji za period 2020-2025 3

Zabrinjavaju činjenice o femicidu u 2025. godini:

– u polovini slučajeva učinioci nasilja bili su ranije prijavljivani za vršenje nasilja (u 8 od 16 slučajeva). Najmanje petorica učinilaca su bili ranije pritvarani i/ili osuđivani zbog nasilja u porodici i drugih nasilnih krivičnih dela;4

– žene starije od 46 godina i dalje su u većem riziku da budu ubijene (njih 13), dok su tri žene bile starosti 36-45 godina;

– najveći broj žena ubijen je od strane svojih sadašnjih i bivših supruga/partnera (9), pet od strane svojih sinova, dok je jedna žena ubijena od strane unuka i jedna od progonitelja;

– u najvećem broju slučajeva, žene su ubijene nožem (11), dve su zadavljene, dve pretučene do smrti i jedna, zajedno sa sedmogodišnjim sinom, ubijena je vatrenim oružjem.

Kada se podaci pogledaju u odnosu na četiri regiona u Srbiji, u 2025. godini najveći broj žena (7) ubijen je u regionu Šumadije i Zapadne Srbije.5 Četiri žene su ubijene u regionu Istočne i Južne Srbije,6 tri u regionu Vojvodine7 i dve u regionu Beograda.8 Gradovi u kojima su se desila po dva femicida su Beograd, Novi Sad, Čačak i Leskovac.

U slučajevima koji su bili ranije prijavljivani, formalno pravno učinioci jesu bili osuđeni za prethodno nasilje koje su vršili, ali suštinski zaštita za žrtve nasilja nije bila ostvarena. Izostanak praćenja ponašanja učinilaca od strane Grupa za koordinaciju i saradnju, nakon osuđujuće presude, i postupanja sudija u tim slučajevima, je pokazalo ne samo potpuno nepoznavanje fenomena nasilja u porodici, već i odsustvo logičkog i racionalnog postupanja predstavnika institucija koje ne traži posebna znanja o nasilju u porodici.

Time što se javni tužilaštvo bilo saglasilo ili se nije žalilo na odluku suda da se više puta prijavljivanom učiniocu nasilja u porodici, u slučaju napada na policijskog službenika koji je intervenisao prilikom poslednje prijave nasilja, izrekne kazna kućnog zatvora, postupajući sudija i tužilac su omogućili učiniocu nasilja u porodici da brutalno ubije svoju vanbračnu suprugu sa kojom je živeo u istom domaćinstvu.

Time što je porodična sudija donela odluku da će maloletno dete viđati oca koji je osuđen za nasilje u porodici prema majci deteta, tako što će dete boraviti sa ocem u selu gde nema drugih kuća, sudija nije razmatrala pitanje bezbednosti maloletnog deteta prilikom viđanja. Kako je to dvostruko ubistvo majke i deteta učinjeno oružjem, postavlja se pitanje postupanja policijskih službenika koji su bili u obavezi da proveravaju posedovanje oružja.

Stoga vas ponovo pozivamo da zajedno podržimo žene koje žive u nasilju da se obrate ženskim organizacijama koje pružaju pomoć i podršku, kako bi se sa ženama napravio bezbednosni plan i kako ne bi bile teže povređene ili ubijene nakon što prijave nasilje.

Ne dozvolimo da još jedna žena u Srbiji bude ubijena zbog pogrešnog postupanja ili nepostupanja nadležnih institucija!

Autonomni ženski centar, 18.05.2026.

Peščanik.net, 18.05.2026.

FEMINIZAM

PODRŽITE PEŠČANIK

________________

  1. U 2025. godini se desilo i da je, u jednom slučaju sumnje na femicid, osumnjičeni sin, kome je bilo predloženo izricanje mere obaveznog psihijatrijskog lečenja u zatvorenim uslovima, pravnosnažnom presudom oslobođen optužbe, iz razloga što obdukcijom nije bilo moguće utvrditi uzrok smrti. Slučaj je nakon pravnosnažnosti presude uklonjen iz baze podataka o žrtvama femicida. Takođe, u bazu femicida Autonomnog ženskog centra nije uključen slučaj smrti žene za koji nisu razjašnjene okolnosti, odnosno nije potvrđeno da li je žena izvršila samoubistvo ili ju je partner gurnuo sa terase.
  2. Stopa u 2021.g. je iznosila 0,39 na 100.000 žena.
  3. Izvor: Prevalenca femicida na 100.000 žena u Srbiji, izračunata na osnovu javno dostupnih podataka popisa o broju žena koje žive u Srbiji, koje objavljuje Republički zavod za statistiku i podataka sa sajta Femicid Memorijal.
  4. Sin koji je tri puta bio osuđivan za nasilje prema majci, koju je ubio šest meseci nakon izlaska iz zatvora, bivši suprug koji je iste godine bio uslovno osuđen zbog nasilja u porodici, bivši suprug koji je bio dva puta osuđivan za nanošenje teških telesnih povreda i nasilničkog ponašanja prema drugima, suprug koji je bio u pritvoru godinu dana ranije zbog nasilja u porodici, i vanbračni suprug koji je bio na izdržavanju kućnog zatvora zbog napada na policijskog službenika u patroli koji je došao po jednoj od prijava nasilja u porodici.
  5. Dve žene u Čačku, i po jedna u Despotovcu, Kragujevcu, Bajinoj Bašti, Tutinu i Kruševcu.
  6. Dve žene u Leskovcu, i po jedna u Smederevu i Nišu.
  7. Dve žene u Novom Sadu i jedna u Srbobranu.
  8. Jedna žena na teritoriji Drugog OJT i jedna na teritoriji Trećeg OJT.

Author: Autonomni ženski centar